Tarihi Osmanlı Dönemi'ne uzanan, 360 tereyağının sunulduğu yarışmada birinci seçilen, Trabzon'un coğrafi tescilli Tonya tereyağının üretildiği süt fabrikasında ekonomik sorunlar nedeniyle 44 yıl sonra üretime ara verildi.  Hayvancılıkla geçimini sağlayan ilçe sakinleri, toplandıkları fabrika önüne ellerinde kalan sütleri yere dökerek, işletmede üretime ara verilmesine tepki gösterdi.

Trabzon'un Tonya ilçesinde, 1974 yılında, kooperatifleşme girişimiyle kurulan 'Tonyakoop' adlı süt fabrikasında, ekonomideki son gelişmeler nedeniyle üretime ara verilme noktasına gelindi. Osmanlı Salnamesi'nde bahsedilen, 2017'deki 'Türkiye Kültür Oscarları Yarışması'nda birinci seçilerek, coğrafi işaretle tescillenen tereyağıyla ünlü ilçede, tarihi fabrikada üretime ara verilmesi üzüntüye neden oldu. Üretime ara verilmesi kararıyla yaklaşık 50 kişi işsiz kalırken, hayvancılıkla geçimini sağlayanların ürettiği sütler ise ellerinde kaldı. İlçe sakinleri, bölgenin önemli kuruluşlarından olan fabrikada üretime yeniden geçilmesini ve ürettikleri sütlerine talip çıkmasını istedi. İşletmenin borcunun 12 milyon liraya ulaştığı öğrenilirken, fabrikanın akıbetinin ne olacağı ise ilçe sakinleri arasında merak konusu oldu.

SÜTLERİ DÖKÜP TEPKİ GÖSTERDİLER

Günde yaklaşık 30 ton süt işlenen fabrikada üretime ara verilmesiyle işsiz kalanlar ve geçimlerini hayvancılıkla sağlayan vatandaşlar, işletme önünde bir araya gelerek yaşananlara tepki gösterdi. ‘Tepkisizliğe karşı tepki’ yazılı dövizler taşıyan üretici kalabalık, üretimin durdurulmasını, evlerinden kovalarla yanlarına getirdikleri sütleri işletme önündeki yola dökerek protesto etti. Fabrikada çalışan işçilerin de eşlik ettiği eylemde, Tonya-Vakfıkebir karayolu bir süre araç trafiğine kapandı.

‘HAYVANCILIK BİTME NOKTASINA GELDİ’

Protestoda kalabalık adına konuşan Gıda Mühendisi Sertap Kurt, ilçede hayvancılığın bitme noktasına geldiğini belirtti. Kurt, “Burada toplanmamızın amacı 1969 yılından beri işlevine devam eden ve Tonya halkının tek geçim kaynağı, tek tüten bacası Tonya ve Bütün Köyleri Kalkınma Kooperatifimizin son zamanlarda düştüğü bu durum içler açısıdır. Kooperatif mali sorunlar nedeniyle, tarihinde ilk kez 7 Kasım 2018 tarihinde üretime ara vermiştir. Süt üreticisi, kooperatiften alacağı süt parasını ve hayvanlarını beslemek için yem-kepek ihtiyacını alamamaktadır ve bu nedenle Tonya’da hayvancılık bitme noktasına gelmiştir” dedi.

‘SAHTE ÜRETİMLERE YOL AÇAR’

Alınan kararla bölgede sahte üretimlerinin yolunun açılacağını da öne süren Kurt, “Kooperatifin 2 bin 731 ortağı, istihdam ettiği 50’ye yakın çalışanı vardır. Fabrikanın üretime ara vermesiyle ortaklar, çalışanlar ve Tonya Süt Mamulleri kullanan tüketiciler mağdur olmuştur. İlçemizin ve kooperatifimizin tescilli ürünü tereyağının üretilmemesiyle sahte üretimlerin önü açılmıştır. Kooperatifin üretime ara vermesi belirtilen sebepler dışında içerisinde bulunan makine ve ekipmanın ambalaj malzemelerinin kullanılmaz hale düşmesine yol açacaktır. Bu yüzden biz çalışanlar olarak ve tüm ortaklar adına kooperatifimizin bir an önce açılmasını temenni ediyoruz. Buradan bize yardımcı olmak üzere başta İçişleri Bakanımız Süleyman Soylu’ya, akabinde Trabzon’daki vekillerimize ve bizi dinleyen herkese sesleniyoruz. Lütfen üretimimizi devam ettirmeye, Tonya’nın en büyük bacasını tekrar tüttürmeye yardımcı olun!” diye konuştu.

‘BU İNSANLIĞA SIĞIYOR MU?’

Kooperatif ortakları da üretimin durdurulmasına tepkilerini dile getirdi. arayolunu trafiğe kapatan ortaklardan Fadime Akan, yaşananları kabullenmediklerini anlatarak şunları söyledi:

“Süt satarak ortak oldum buraya. Atımız vardı onu da satıp ortak olduk buraya. Şimdi satıyorlar fabrikayı, kapatıyorlar. Bu nereye sığıyor? Bunu vatandaşa gelsin anlatsınlar. Bir parça ekmeğimiz yoktur evde yemeye. Neden? ‘Kalkınsın kooperatifimiz’ diye buraya süt veriyoruz. 7’inci, 8’inci, 12’inci ay geliyor, ‘bunlar ne yiyor’ diye neden sormuyor burada çalışanlar. 7’inci ayda aldığımız yem ile geldik bu zamana, şimdi süt parası alıp şeker almayı beklerken fabrikamız kapanıyor. Bu insanlığa sığıyor mu?”

‘ÇARE YOLLAR BELLİ’

Kooperatif Yönetim Kurulu Üyesi Ali Sezgin de “Üretime ara vermek zorunda kalan fabrikamızın bir an önce üretime geçmesi için güçlü bir ses ile duyurmak için buradayız. Bunun için çare yollar bellidir. Çare yolları bölgemizin milletvekilleridir” diyerek işletmenin üretime başlaması gerektiğini istedi.

Öte yandan üreticilerin eylemi sırasında, polis ve özel harekât timlerinin de bölgede yoğun güvenlik önlemi aldığı gözlendi.