İnceleyen: Ahmet İNCEGİL

Tonyahaber’in köşe yazarı emekli öğretmen Ahmet İnce, ilçemizden yetişen müzik sanatçılarını, değişik yönleriyle inceledi. Kamuoyuna tanıtmak için farklı tarihlerde hazırlanan yazıları; siz değerli okuyucuların bilgisine ve ilgisine sunuyoruz. Ahmet İnce, ilk sırada yer alan, İlknur Yakupoğlu'nun ardından Zeynep Başkan hakkında yaptığı incelemeyle ilgili düşüncelerini yazmıştı...
Şimdi, sırada Apolas LERMİ var.

1986 yılında, Trabzon’un Tonya ilçesinde, dünyaya gelen Apolas Lermi, 10 yaşında, ailesiyle birlikte İstanbul‘a göç etti. Apolas, arkadaşlarının taktığı bir isimdir ve onu, sahne adı olarak benimsemiştir. Uzun süren müzisyenlik hayatından sonra, Karadeniz Kültürü’ne dönük bir albüm çıkarmaya karar vermiştir. Genelde Türkçe Karadeniz türküleri seslendirdi. Apolas Lermi, Karadeniz Bölgesi‘nde konuşulan ve unutulmakta olan Romeika ve Türkçe dilinde şarkıların da yer aldığı; geleneksel takvimde yeni yılın ilk ayı anlamına gelen “Kalandar”albümünü 2011 yılında çıkarmıştır.

‘Mektup, Ağapo Se, Yağmur, Seçim Zamanı, Ağasar Horonu’ albümün öne çıkan şarkılarıdır. Ağapo Se şarkısının klip çekimleri, Sümela Manastırı‘nda yapılmıştır. Klip ayrıca Türkiye’de Romeika dilinde ve Sumela Manastırı’nda çekilen ilk klip olma özelliğini taşır. ‘Seçim Zamanı’ isimli şarkı, 24 sanatçının katılımıyla Diren Karadeniz isimli bir projeye dönüştürülmüştür. Bu klip, Karadeniz’deki sosyal ve kültürel sorunları işaret etmektedir.

Apolas Lermi, Kalandar isimli albümü ile Karadeniz Müziğinde, kadife gibi yumuşak sesiyle, kendisine özgü bir yer edinmiştir. Kalandar isimli bir de TV programı hazırlamış ve geleneksel Karadeniz Müziğine dikkat çekmiştir. Zaman zaman Karadenizli ozanlardan öğrendiği geleneksel türküleri seslendiren Lermi’nin, ayrıca çoğu şarkısı dizilerde ve sinema filmlerinde kullanılmıştır.

Türkiye’de tabu gibi görülen Karadeniz Rumcası’nın tanınmasına büyük katkı sağlamıştır. Daha sonra diğer Karadenizli müzisyenlerin de benzer çalışmalar yapmasına öncülük etmiştir.

Sanatçının 2014‘te çıkan 2. solo albümü Santa, adını Santa Harabeleri‘nin yer aldığı Gümüşhane‘nin Dumanlı köyünden alır.

Apolas Lermi, Santa isimli albümünde, Karadeniz ve Anadolu kökenli Yunan sanatçılar Giorgos Ioannidis ve İrodina Kandrali ile düet yapmıştır. ‘Eski Yar, Felek, Beşikdüzü, Karadeniz, Tonton, Yaban Eller, Görele Horonu’ albümün öne çıkan şarkılarıdır.

Apolas Lermi, 2016’da tamamı Romeika ve Yunanca şarkılardan oluşan Romeika isimli bir albüm çıkartmıştır. Bu albüm Yunanistan’da ve Türkiye’de eş zamanlı olarak yayınlanmıştır. Albüm, öncekilere göre daha sade bir düzenleme anlayışıyla kaydedilmiştir.

Lermi; bu albümde yine Yunanistan’da yaşayan Karadeniz kökenli sanatçı Pela Nikolaidou ile bir düet yapmıştır. 2019’da çıkan Romeika Sözlük’ün yazarı Vahit Tursun bu albümde kendi yazdığı bir şiiri seslendirmiştir. Ayrıca albümün iç kapak resimleri sanatçı, yazar ve ressam olan Muzaffer Oruçoğlu‘nun çizdiği resimlerden oluşmaktadır. Lermi, albümün tek klip çalışmasını Laison isimli şarkıya İstanbul’da çekmiştir.

Apolas Lermi, 2017 yılında Trabzonspor’un Resmi Marşı’nı hazırlamıştır.

Apolas Lermi; 2018 yılında Momoyer isimli yeni albümünü yayınladı. Momoyer, dünyanın birçok yerinde benzer şekillerde gerçekleşen geleneksel kış eğlencelerinin Trabzon’daki adıdır. Kılık değiştiren bir grup insanın müzik eşliğinde dans ederek icra ettiği bir halk tiyatrosudur. Albüm, 13 eserden oluşmaktadır.

Lermi, albümdeki ‘Bir Baktım’ isimli eser ile ilk defa bir horon klibi çekmiştir. Ayrıca Ordu’da yer alan tarihi Yason Burnu’nda ‘Senan Kardian Apes’ isimli Rumca bir şarkıya klip çekmiştir. Yine Uzungöl’deki doğa kirliliğine dikkat çekmek amacıyla ‘Uzungöl Şerah’ isimli bir klip hazırlamıştır. ‘Dünya’ isimli şarkının klibini Van’ın Ahtamar(Akdamar) adasında çekmiştir. ‘Kanlı Hemşin, Memleket, Ah Almanya, Karayemiş Ağacı’ albümün öne çıkan diğer şarkılarıdır.

Lermi, 2019’da kemençe müziğinin öncülerinden Sait Uçar ile bir düet yapmıştır. Yine Karadeniz kökenli Yunan kemençe sanatçısı Matthaios Tsahouridis ile düetler ve konserler yapmıştır. Ayrıca Zaza Kültürü üzerine çalışmalar yapan Mikail Aslan ile ‘Hal Yamano’ isimli Zazaca eseri seslendirmiş; klibini de Trabzon, Rize ve Tunceli’de çekmiştir. Lermi’nin bu çabaları,hiç kuşkusuz, ülkemizde yaşayan farklı kültürlerin kardeşliğine unutulmaz bir katkı sunmaktadır.

Apolas Lermi yeni şarkılarını single (tekli) olarak dijital platformlarda yayınlamaya devam etmektedir. ‘Aşk Denizi, Akşam Oldu Karanlık, Seni de Unuturum, Kalanima Deresi’ bunlardan bazılarıdır.

Lermi, sahne hayatını Türkiye ve diğer Avrupa ülkelerinde sürdürmektedir.

APOLAS LERMİ’DEN BİRKAÇ ŞARKI

1-MEMLEKET:
https://www.izlesene.com/vid…/apolas-lermi-memleket/10330494

2–AĞASAR:

https://www.izlesene.com/…/apolas-lermi-agasarhoron…/9954438

3-TRABZONSPOR MARŞI:

https://www.izlesene.com/…/apolas-lermi-trabzonspor…/9744229

4-YAŞAMAK GÜZEL:

https://www.izlesene.com/…/apolas-lermi-yasamak-guz…/9989978

5-BİR BAKTIM:

https://www.izlesene.com/…/apolas-lermi-bir-baktim…/10255051

ALBÜMLERİ:

Kalandar, 2011

Santa, 2014

Romeika (Pontic Greek), 2016

Momoyer, 2018

Apolas LERMİ, kadife gibi yumuşak sesiyle özel olarak Tonya yöresinden, genel olarak Karadeniz çevresinden aldığı yerel imgeleri, kendine özgü bir tarzda yorumlayarak, evrensel bir Karadeniz müziği yaratmıştır...Apolas Lermi, tüm zorlukları aşarak, sanatsal estetiğin zirvesine doğru koşmaktadır...

Apolas Lermi'ye müzik sanatının engebeli yollarında, başarılar diliyor, sevgiler sunuyorum.

Ahmet İncegil
https://incegil.org/blog/